Durnuksyz bazalt çig malynyň düzüminiň hakyky önümçilik we kämilleşdirmek çärelerine täsiri

Uglerod süýümine meňzeş we Aýna süýümi, üznüksiz bazalt süýüminiň önümçiligi çig malyň standartlaşdyrylmagyny talap edýär. Dürli sebitlerden getirilýän bazalt süýüm önümleriniň hilinde we ulanylyş täsirinde düýpli tapawutlar bar. Şol bir sebitiň içinde-de, şol bir magdan käniniň dürli böleklerinden alynýan bazaltda üýtgeşiklikler bar.

Iş ýüzünde üç esasy mesele anyklanyldy:

(1) Käbir bazalt magdan çig mallarynyň dar çekiş temperatura aralygy bar, bu bolsa kristallaşma temperaturasyna örän ýakyndyr. Şeýle çig mallar çekilenden soň derrew kristallaşýar, süýümiň dowamlylygyny bozýar we dartgynlylyk güýjüni peseldýär.

(2) Käbir bazalt magdan çig mallarynda oliwin we korund ýaly ýokary temperatura çydamly kristal bölejikleriniň köp mukdary bar, bu bolsa birmeňzeş ereme almagy kynlaşdyrýar.

(3) The Himiki Bazalt magdan çig malynyň dürli tapgyrlarynyň düzümi dürli-dürli bolýar, bu bolsa öndürilýän üznüksiz bazalt süýümleriniň işiniň durnuklylygyna täsir edýär.

Ýokarda agzalan nokatlara esaslanyp, çig malyň düzüminiň durnuksyzlygyny çözmek üçin aşakdaky çäreleri görmek bolar:

• Ýokary hilli bazalt magdan çig mallaryny saýlaň. Bazalt magdany birmeňzeş bolmaly, kristallaşma derejesi pes bolmaly, uly fenokristallar bolmaly däl, çatlaklar az bolmaly, howanyň täsiri pes bolmaly we kwars we kert ýaly daşarky garyndylar bolmaly däl. Bazalt magdanynyň himiki düzümi amatly çäklerde bolmaly. Mundan başga-da, onuň degişli kislotalyk koeffisiýenti bolmaly (Mbir​) aralygynda $3.5\sim 5.8$we ýapyşyklyk ($lgýa-da$) -nyň $0.5\sim 1.4\text{Gowy}\cdot \text{s}$Ýapyşganlyk ($ýa-da$) silikat erginleriniň temperatura, basyş we düzümiň funksiýasydyr we Arrenius deňlemesi bilen görkezilip bilner: lgýa-da=lgýa-da0​+WEýa-da​/RT, nirede ýa-da0​ hemişelik (eksponensialdan öňki faktor) we WEýa-da​ ereýän mäziň ýapyşykly akymynyň aktiwleşme energiýasydyr. Bazalt magdany çekiş prosesinde giň temperatura aralygyny saklamaly, bu bolsa eremegi we çekişi deňeşdirme boýunça ýeňilleşdirýär we oliwin we korund ýaly ýokary temperatura çydamly kristal bölejiklerini öz içine almaly däl.
• Çig malyň gomogenleşdirilmegini güýçlendirmek. Kwalifikasiýa edilen çig mallar öňünden taýýarlanýan silosa iberilmezden öň ýöriteleşdirilen enjamlar arkaly ezilýär, elenýär we gomogenleşdirilýär. Magdan çig malynyň hilini üpjün etmek üçin, bölejikleriň ululygy esasan deň derejede saklanmalydyr. Aşa uly bölejikler eremekde kynçylyklara sebäp bolup biler, aşa kiçi bölejikler bolsa eremegiň hilini peseldip biler.
• Ýokary hilli bazalt magdan çig mallaryny garyşdyryň. Tebigy bazalt magdanynyň çylşyrymly düzümi, dürli minerallaryň baglanyşykly we bilelikde ýaşaýandygy, şeýle hem dürli minerallaryň dürli ereme nokatlarynyň bolmagy sebäpli, çig malyň doly birmeňzeş bolmagy çekiş netijesine täsir edýän möhüm faktorlaryň biridir. Materialy has gowy eredip, netijede dörän süýümiň işiniň durnuklylygyny ýokarlandyrmak üçin käbir önümçilik kärhanalary aýna süýüm önümçiliginden karz alyp, "emeli tapgyrlaýyn bölmek" usulyny ulandylar. Bu çig mallary standartlara laýyklykda taýýarlamagy, ýokary hilli arassa tebigy bazalty saýlamagy we ony "ýetmeýän zady üpjün etmek" we "arassadan arassa" çemeleşmesini ulanyp, standart gymmatlyklara laýyklykda sazlamagy öz içine alýar - mysal üçin, ýetmeýän bolsa, kalsiýi goşmagy. Mundan başga-da, aýratyn önümçilik talaplary bolan önümler üçin, ähli görkezijileriň, meselem, aşgarly süýümleriň, ýokary temperatura çydamly süýümleriň we ýokary berklikli, ýokary modully süýümleriň dizaýn talaplaryna laýyk gelmegini üpjün etmek üçin saýlama leping modifikasiýasyny geçirip bolýar. Bu arassa bazalt çig malynyň degişli "leping modifikasiýasyny" amala aşyrmak üçin degişli bir komponentli mineral materiallary ýa-da beýleki bazalt magdanlaryny saýlamagy talap edýär.