Базальт чимал составының тотрыксызлыгы чынбарлыктагы җитештерүгә һәм яхшырту чараларына йогынтысы

Углерод җепселләренә охшаган һәм Пыяла җепселләре, өзлексез базальт җепселләрен җитештерү чималны стандартлаштыруны таләп итә. Төрле төбәкләрдән алынган базальт җепселләре продуктларының сыйфатында һәм куллану йогынтысында зур аермалар бар. Хәтта бер үк төбәк эчендә дә, бер үк шахтаның төрле өлешләреннән алынган базальтта үзгәрешләр бар.

Гамәлдә өч төп проблема ачыкланды:

(1) Кайбер базальт рудасы чималларының тарту температурасы диапазоны тар, ул кристаллашу температурасына бик якын. Мондый чимал тарту белән шунда ук кристаллаша, җепселләрнең өзлексезлеген боза һәм тарту көчен киметә.

(2) Кайбер базальт рудасы чималларында оливин һәм корунд кебек югары температурага чыдам кристалл кисәкчәләр күп, бу аларны бер төрле эретүне авырайта.

(3) The Химик Базальт рудасы чималның төрле партияләренең составы төрлечә була, бу өзлексез җитештерелә торган базальт җепселләренең тотрыклылыгына тәэсир итә.

Чимал составының тотрыксызлыгын бетерү өчен, югарыда телгә алынган пунктларга нигезләнеп, түбәндәге яхшырту чараларын күрергә мөмкин:

• Югары сыйфатлы базальт рудасы чималын сайлагыз. Базальт рудасы бер төрле булырга, кристаллашу дәрәҗәсе түбән булырга, зур фенокристаллар булмаска, ярыклар аз булырга, аз җилләнергә һәм кварц һәм карамет кебек тышкы катнашмалар булмаска тиеш. Базальт рудасының химик составы тиешле диапазонда булырга тиеш. Моннан тыш, аның тиешле кислоталык коэффициенты булырга тиеш (Мбер​) диапазонында $3.5\sim 5.8$һәм ябышлык ($лгяки$) ның $\mathrm{0,5}\sim 1.4\text{Яхшы}\cdot \text{с}$. Ябышлылык ($яки$) силикат эремәләренең күләме температура, басым һәм состав функциясенә бәйле, һәм аны Аррениус тигезләмәсе белән күрсәтергә мөмкин: лгяки=лгяки0​+ҺӘМяки​/RT, кайда яки0​ даими (экспоненциальгә кадәрге фактор) һәм ҺӘМяки​ эремә өчен ябышлы агымның активлашу энергиясе. Базальт мәгъдәне тарту процессында киң температура диапазонын сакларга тиеш, бу эрүне һәм тартуны чагыштырмача җиңеләйтә, һәм аның составында оливин һәм корунд кебек югары температурага чыдам кристалл кисәкчәләр булырга тиеш түгел диярлек.
• Чималны гомогенлаштыруны көчәйтү. Сыйфатлы чимал махсус җиһазлар ярдәмендә ваклана, тикшерелә һәм мич алды силосына җибәрелгәнче гомогенлаштырыла. Руда чималының сыйфатын тәэмин итү өчен, кисәкчәләрнең зурлыгы күбесенчә бер үк дәрәҗәдә булырга тиеш. Артык зур кисәкчәләр эрүдә кыенлыклар тудырырга мөмкин, ә артык кечкенә кисәкчәләр эретү сыйфатын киметергә мөмкин.
• Югары сыйфатлы базальт рудасы чималын кушу. Табигый базальт рудасының катлаулы составы, төрле минераллар белән бәйле һәм бергә яшәүче, һәм төрле минералларның төрле эрү температуралары булу сәбәпле, чималның тулысынча бер үк төрле булуы чимал нәтиҗәсенә тәэсир итүче хәлиткеч факторларның берсе булып тора. Материалны яхшырак эретү һәм килеп чыккан җепселнең тотрыклылыгын яхшырту өчен, кайбер җитештерү предприятиеләре пыяла җепселләре җитештерүдән алынган "ясалма партияләү" ысулын кулланалар. Бу чималны стандартлар буенча әзерләүне, югары сыйфатлы саф табигый базальтны сайлауны һәм аны "җитмәгәнне тәэмин итү" һәм "сафтан сафка" ысулын кулланып стандарт кыйммәтләргә туры китереп көйләүне үз эченә ала - мәсәлән, кальций җитмәгән очракта аны тулыландыру. Моннан тыш, махсус җитештерү таләпләре булган продуктлар өчен, барлык җитештерү күрсәткечләренең проект таләпләренә туры килүен тәэмин итү өчен сайлап легирлау модификациясе башкарылырга мөмкин, мәсәлән, селтегә чыдам җепселләр, югары температурага чыдам җепселләр һәм югары ныклыклы, югары модульле җепселләр. Бу саф базальт чималын тиешле "легирлау модификациясе" өчен тиешле бер компонентлы минераль материалларны яки башка базальт рудаларын сайлауны таләп итә.